Przemoc wobec najbliższych można rozpozna według następujących kryteriów:

- Intencjonalność – sprawcy przemocy zachowują się w sposób nieprzypadkowy i zamierzony. Celem takiego zachowania jest bezwzględne podporządkowanie się ofiary. Sprawcy dążą do sprawowania pełnej kontroli nad życiem bliskich wyznaczając granice w jakich mogą funkcjonować. Roszczą sobie prawo do egzekwowania narzuconych zasad życia w rodzinie a nie przestrzeganie tych zasad daje sprawcy „prawo" do ukarania bądź wyciągnięcia konsekwencji. Sprawcy przemocy są przekonani, że ich postępowanie leży w interesie najbliższych w związku z powyższym maja „prawo" decydować o tym co dotyczy członków rodziny (np. o sposobie wydawania pieniędzy, doborze przyjaciół, sposobie ubierania się, porze wyjść z domu itp.),

- Asymetria sił – zazwyczaj kojarzona jest z siłą fizyczną ale w przypadku przemocy w rodzinie chodzi również o przewagę emocjonalną, intelektualną, ekonomiczną lub społeczną,

- Naruszanie praw i dóbr osobistych – to odbieranie ofiarom przysługujących im praw i dóbr. Sprawcy przemocy traktują ofiary przedmiotowo, atakują, obrażają i ośmieszają. Zabraniają kontaktów z rodziną, podejmowania pracy zawodowej, naruszają tajemnicę korespondencji, utrudniają życie codzienne,

- Szkody i cierpienie ofiar – działanie sprawcy, powoduje u ofiary szkody fizyczne (pobicia), psychiczne (poniżanie) i materialne (niszczenie osobistych dokumentów, pamiątek),

- Zaniedbanie – to niezaspokojenie podstawowych potrzeb fizycznych i emocjonalnych. Dotyczy osób zależnych od sprawców przemocy i może odnosić się do dzieci, osób starszych, chorych i niepełnosprawnych. Najczęstsze przypadki to narażenie na głód, niedożywienie, brak opieki, obojętność itp.